Umre & Hac Sağlık Rehberi: Hastane ve Tedavi

Kutsal topraklara yapılan yolculuklar, manevi hazzın zirvesi olduğu kadar, insan bedeni için de ciddi bir sınavdır. Mekke ve Medine’nin sert çöl iklimi, dünyanın dört bir yanından gelen milyonlarca insanla aynı havayı solumak, değişen beslenme düzeni ve yoğun fiziksel efor, en sağlıklı bünyeleri bile zorlayabilir. Bu sebeple, Suudi Arabistan sağlık sistemi, hastane prosedürleri, sigorta kapsamı ve ilaç temini konularında derinlemesine bilgi sahibi olmak, en az valiz hazırlığı kadar hayati bir öneme sahiptir.

Bu genişletilmiş rehberde, zorunlu aşılardan kadınlara özel sağlık tavsiyelerine, Mekke’deki Türk hastanelerinden reçetesiz alabileceğiniz ilaç markalarına ve dönüş sonrası dikkat edilmesi gerekenlere kadar her detayı en ince ayrıntısına kadar inceledik. Allah kimseyi hastalıkla sınamasın, ancak tedbirli olmak müminin şiarıdır.

1. Yola Çıkmadan Önce:

Öncesinde zorunlu olan aşılar şu anda kaldırılmış durumda. Zaman zaman kural değişiklikleri olduğu için gitmeden önce kesinlike profesyonel bir danışmandan destek almanızı tavsiye ederiz. Kuralların sık güncellenmesi gidiş zamanlarınızda Umre & Hac ibadetinizi yapamamanıza sebep olabilir.

2. Umre ve Hac Sağlık Sigortası: Neleri Kapsar, Neleri Kapsamaz?

Suudi Arabistan’a turist veya Umre vizesi ile giren herkes, vize ücreti içinde otomatik olarak zorunlu COVID-19 ve Genel Sağlık Sigortası (Comprehensive Insurance) ödemesi yapar. Ancak bu sigorta “her şeyi kapsayan” bir poliçe değildir.

Sigorta Kapsamına Girenler:

• Acil Durumlar: Kalp krizi, trafik kazası, ani bayılma, apandisit patlaması gibi hayati tehlike arz eden durumlar.
• Yatarak Tedavi: Acil servisten giriş yapıldıktan sonra hastaneye yatış gerektiren durumlar (Ameliyat, yoğun bakım vb.).
• COVID-19 Tedavisi: Karantina süreci ve hastane masrafları.

Sigorta Kapsamı Dışında Kalanlar:

• Diş Tedavileri: Diş ağrısı, dolgu düşmesi veya kanal tedavisi gibi işlemler (çok acil ve hayati değilse) sigorta kapsamında değildir ve Suudi Arabistan’da diş tedavisi oldukça pahalıdır. Gitmeden önce diş kontrolünüzü mutlaka yaptırın.
• Rutin Kontroller: “Şekerimi ölçtüreceğim”, “Tansiyon ilacımı yazdıracağım” gibi poliklinik hizmetleri.
• Medikal Malzemeler: Gözlük, işitme cihazı, tekerlekli sandalye, protez vb.

Önemli İpucu: Vize çıktınızın üzerinde yer alan Sigorta Poliçe Numarasını (Policy Number) telefonunuza kaydedin. Özel bir hastaneye gittiğinizde bu numara ile işlem yapılır.

3. Kadınlara Özel Sağlık Tavsiyeleri ve İlaçlar

Umre ve Hac ibadeti, kadınlar için biyolojik döngülerinden dolayı ekstra bir planlama gerektirir.

• Regl Geciktirici İlaçlar: Pek çok kadın, ibadetlerini kesintisiz yapabilmek için adet geciktirici (Primolut-N vb.) ilaçlar kullanır. Ancak bu ilaçlar sıcak havayla birleştiğinde ödem, şişkinlik ve asabiyet yapabilir. Bu ilaçları kullanmadan en az 1 ay önce Türkiye’deki doktorunuza danışarak denemeye başlamanız tavsiye edilir. Yan etkilerini oraya gitmeden görmeniz önemlidir.
• Mantar ve Enfeksiyon: Nemli ve sıcak hava, vajinal enfeksiyon riskini artırır. Pamuklu iç çamaşırları ve kişisel hijyen ürünlerinizi (krem, fitil vb.) yanınıza almanızda fayda vardır.

4. Suudi Arabistan Hastane Sistemi ve Prosedürler

Mekke ve Medine’de sağlık altyapısı dünya standartlarındadır.

Devlet Hastaneleri (King Abdullah Medical City vb.)

Harem bölgelerine yakın (Örneğin: Ajyad Emergency Hospital) devlet hastanelerinin acil servisleri, ihramlı hacılara genellikle ücretsiz veya sembolik ücretlerle hizmet verir.

• Prosedür: Girişte pasaportunuz veya Nusuk uygulamasındaki kimlik kartınız istenir. Triyaj sistemine göre (Kırmızı-Sarı-Yeşil alan) muayene edilirsiniz.

Özel Hastaneler

Daha hızlı, konforlu ve tercüman bulma ihtimalinizin yüksek olduğu hastanelerdir.

• Ücretlendirme: Eğer durumunuz “Acil” ise sigortanız devreye girer ve sadece “Katkı Payı” (Deductible – genellikle 100-200 Riyal arası) ödersiniz. Ancak basit bir soğuk algınlığı için “Poliklinik” muayenesi olursanız, sigorta bunu karşılamayabilir ve muayene + tahlil ücretleri 300-500 Riyal’i bulabilir.

5. Türk Hacılar İçin Büyük Nimet: Diyanet Hastaneleri

Diyanet İşleri Başkanlığı, hac ve umre sezonlarında Mekke ve Medine’de adeta “Küçük bir Türkiye Hastanesi” kurar. Bu, Türk vatandaşları için en büyük güven kaynağıdır.

Sunulan Hizmetler

• Türk Doktor ve Hemşireler: “Karnım ağrıyor”, “Başım dönüyor” derken dil bariyeri yaşamazsınız.
• Ücretsiz İlaç: Muayene sonrası reçete edilen antibiyotik dahil tüm ilaçlar, hastane içindeki eczaneden bedava verilir.
• Ambulans ve Nakil: Otelinizde fenalaşırsanız, kafile başkanınız aracılığıyla ambulans talep edebilirsiniz.
• Kimler Yararlanabilir? Diyanet organizasyonuyla gidenler doğrudan, özel acentelerle gidenler ise acentenin anlaşmasına bağlı olarak (genellikle acil durumlarda) faydalanabilir. Konumlarını mutlaka kafile rehberinizden öğrenin.

6. Eczaneler, İlaç Markaları ve Antibiyotik Yasağı

Suudi Arabistan’da eczaneler (“Saydaliye”) çok yaygındır ve donanımlıdır. En büyük zincirler Nahdi ve Al-Dawaa‘dır.

Antibiyotik Yasağı (Çok Önemli!)

Türkiye’de olduğu gibi, Suudi Arabistan’da da reçetesiz asla antibiyotik satılmaz. Boğazınız şişse bile, doktor reçetesi sisteme girilmeden eczacı ilacı veremez. Bu yüzden olası enfeksiyonlar için doktorunuza danışarak yanınızda bir kutu geniş spektrumlu antibiyotik (Augmentin, Klamoks vb.) götürmeniz akıllıca olabilir.

Orada Bulabileceğiniz İlaç Muadilleri

Yanınızdaki ilaç biterse, eczaneden şu isimlerle muadillerini isteyebilirsiniz:

• Ağrı Kesici / Ateş Düşürücü: Parol yerine -> Panadol (Mavi kutu), Adol veya Fivadol. (Panadol’ün çeşitleri çoktur; “Cold & Flu” olanı grip içindir).
• Kas Gevşetici / Ağrı Kesici: Voltaren (Jel veya Hap), Olfen.
• Mide Yanması: Gaviscon veya Rennie orada da aynı isimle veya Riapan adıyla bulunur.
• Pişik Kremi: Sudocrem veya Bepanthen her yerde bulunur.

7. Kutsal Topraklarda Sık Karşılaşılan Hastalıklar ve Önlemler

Buradaki hastalıkların %90’ı önlenebilir basit sebeplerden kaynaklanır. İşte “Hacı Hastalıkları” ve çözümleri:

1. Hacı Gribi (Klima Çarpması ve Enfeksiyon)

Mekke’de dışarısı 45 derece iken, oteller ve Mescid-i Haram içi 18-20 derecedir. Terli vücutla bu soğuğa girmek ve üzerine buz gibi Zemzem içmek, bağışıklığı anında çökertir.

• Belirtileri: Şiddetli boğaz ağrısı, kuru öksürük, ateş ve ses kısıklığı.
• Ne Yapmalı? Tuzlu suyla gargara yapın. Eczaneden “Strepsils” alın. Bol C vitamini tüketin. Klimayı doğrudan üzerinize vuracak şekilde açmayın.

2. Pişikler ve Ayak Yaraları

Günde 15-20 bin adım atılan (yaklaşık 10-15 km) bir ortamda, özellikle kilolu kişilerde bacak arası pişikleri yürümeyi imkansız hale getirebilir.

• Önlem: Yürüyüşe başlamadan önce mutlaka kaliteli bir pişik kremi veya vazelin sürün. Pamuklu, dikişsiz ve uzun paçalı iç çamaşırı giyin.
• Ayakkabı Seçimi: Asla “yeni aldığınız” ayakkabıyı götürmeyin. En az 1 ay giyilmiş, ayağınızın şeklini almış, tabanı yumuşak ve (erkekler için) topuğu açık sandaletler tercih edin.

3. Mide ve Bağırsak Sorunları (İshal/Kabızlık)

Farklı bakteri florası, yağlı Arap yemekleri ve açıkta satılan gıdalar sindirim sistemini bozabilir.

• Önlem: Açıkta satılan, soğuk zinciri bozulmuş gıdalardan uzak durun. Meyveleri mutlaka yıkayın/soyun. Yanınızda probiyotik takviyesi götürmek bağırsak dengenizi korur. İshal durumunda bol sıvı ve tuzlu ayran tüketin.

8. Yaşlılar ve Engelliler İçin Tekerlekli Sandalye

Yürüme zorluğu çeken yaşlılar için Mescid-i Haram ve Mescid-i Nebevi’de imkanlar geniştir.

• Ücretsiz Sandalyeler: Mescid girişlerinde sınırlı sayıda ücretsiz tekerlekli sandalye bulunur ancak bulmak zordur.
• Kiralama: Mescid çevresindeki eczanelerden veya medikalcilerden günlük/haftalık tekerlekli sandalye kiralayabilir veya satın alabilirsiniz (Ortalama 300-500 Riyal arası satın alma fiyatı).
• Elektrikli Scooter: Mescid-i Haram’ın üst katlarında (Tavaf ve Sa’y alanında) ücretli elektrikli scooter kiralama hizmeti vardır. Tek kişilik veya çift kişilik araçlarla ibadetinizi yorulmadan yapabilirsiniz.

9. Dönüş Sonrası Sağlık Takibi (Önemli!)

Yolculuk bittiğinde sağlık takibi bitmez. Özellikle MERS-CoV (Orta Doğu Solunum Sendromu) riski nedeniyle, Türkiye’ye döndükten sonraki 14 gün kritiktir.

• Belirtiler: Dönüşten sonraki 2 hafta içinde inatçı ateş, öksürük ve nefes darlığı yaşarsanız, en yakın sağlık kuruluşuna başvurmalı ve doktora “Yakın zamanda Suudi Arabistan’dan geldiğinizi” mutlaka belirtmelisiniz.

10. Acil Durum Numaraları ve Sözlük

Herhangi bir acil durumda (trafik kazası, kalp krizi vb.) aramanız gereken numaralar:

• Ambulans (Kızılay): 997
• Polis: 999
• Trafik Kazası: 993

Hayat Kurtaran Küçük Sözlük (Arapça – Türkçe)

• Musteşfa: Hastane
• Tabib / Duktur: Doktor
• Saydaliye: Eczane
• Elem / Waja: Ağrı
• İsaaf: Ambulans
• Humma: Ateş
• Musaade: Yardım
• Dava: İlaç

Suudi Arabistan’da sağlık sistemi, hacıların güvenliği için titizlikle kurgulanmıştır. Ancak en iyi tedavi, hiç hastalanmamaktır. Özellikle klima kullanımına dikkat etmek, Menenjit aşısını ihmal etmemek ve kronik ilaçları yanına almak, bu kutsal yolculuğu hastane koridorlarında değil, Kabe’nin avlusunda tamamlamanızı sağlar.

Rabbim tüm hacı ve umrecilere “Şafi” ismiyle şifa versin, ibadetlerini sağlıkla ve afiyetle tamamlamayı nasip etsin.